Dostoyevski

Dostoyevski ve Özlüsözleri

1821 / Rusya, Moskova
1881 (60 yaşında) / Rusya, Moskova

Kimilerine göre tüm zamanların en büyük romancısı sayılan 19. yüzyıl Rus yazarıdır.

Tam ismi Fyodor Mihayloviç Dostoyevskiy dir. Babası bir ordu cerrahı, annesi bir tüccarın kızıydı. Annesinin yardımıyla evde başladığı eğitimini özel bir okulda sürdürdü. Babası sert ve acımasızdı. Annesinin koruyucu tavırlarına sığınıyordu. Annesini 15 yaşında kaybetti. 1837 de girdiği Petersburg Askeri Mühendis Okulu nu bitirdi. öğrencilik yıllarını Rus ve Avrupa edebiyatının önde gelen yazarlarının eserlerini okuyarak geçirdi. Kısa bir süre askerlik yaptıktan sonra ayrılıp edebiyatla uğraşmaya başladı. Topraklarında çalışan köylüler tarafından öldürülen babasından az bir miras kalmıştı. 1846 da Insancıklar adlı ilk kitabını yazdı. 1854 te basılan bu roman ilk Rus toplumsal romanı sayılır. Bu eserin basılmasından sonra ünlendi.

Politikayla ilgilenmeye başladı genç liberallere katıldı. Çar 1. Aleksandr ın güvenlik güçleri tarafından, "devleti yıkmaya çalıştığı" suçlamasıyla arkadaşlarıyla birlikte tutuklandı. Idama mahkum edildiler. Kendisinin kurşuna dizilmesi hazırlıklarını izlemek onda derin etkiler bıraktı. Kendinden önce sıraya dizilen beş kişi kurşuna dizildi ancak kendisiyle beraber diğer dört kişi idamdan son anda kurtuldu. Sibirya da 4 yıl ağır hapse ve 4 yıl askerlik yapmaya mahkûm edildi. Sibirya daki cezaevi günlerinde birlikte yaşadığı ilişkileri, aşkları, mahkûmları gözlemleyerek Rus halkını daha yakından tanıma fırsatı buldu. Ancak zor koşullar nedeniyle sara nöbetleri geçirmeye başladı. Bu rahatsızlığın etkileri de birçok eserine yansıdı. 1854 te cezaevinden çıkıp askerliğe başladı. Subaylığa kadar yükseldi. 1857 de dul bir kadınla evlendi. Bu evlilik maddi sorunlarını artırdı. Tekrar yazmaya karar verdi. Askerlik cezasının da bitmesi üzerine Petesburg a döndü. Yeni Çar II. Aleksandr ı destekledi. Kardeşi Mihail ile birlikte "Vremya" adlı bir dergi çıkardı. Bu dergi ve dergide yayınlanan romanları yeniden tanınmasını ve eski ününü kazanmasını sağladı. 1862 de Fransa, Ingiltere ve Italya yı kapsayan bir yurtdışı gezisi yaptı. Aynı yıl dergi kapatıldı. Dostoyevskiy, Almanya nın Wiesbaden kentine gitti. Burada kumara başladı.

Rusya ya dönüşünde "Epoha" isminde yeni bir dergi çıkardı. 1864 te eşini ve kardeşi Mihail i kaybetti. Borca battı. Kurtulmak için Avrupa ya kaçtı. Wiesbaden de kumarda bütün parasını kaybetti. Yayıncısından borç alıp 1865 te Rusya ya döndü. 1867 de steno ile romanlarının yazımında kendisine yardım eden Anna Snitkina ile evlendi. Bir kere daha borca boğulduğu için yeni eşiyle yine yurt dışına çıktı. Yoksulluk ve para peşinde ülke ülke dolaştı. Ama romanlarını yazmayı da sürdürdü. Bir kere daha yayıncısının desteğiyle St.Petersburg a döndü. Tutucu bir haftalık dergi olan Grajdaninin başına geçti. Bir yıl sonra bıraktı.

Bu dönemde eski itibarını ve ününü tekrar kazandı. 1872 yılında yayımladığı Ecinniler adlı romanı birçokları tarafından tüm zamanların en iyi siyasi romanı olarak kabul edilir. Kitap nihilizm, ateizm ve Batı düşüncesinin Rusya üzerindeki etkilerini ele alır. En büyük romanı Karamazov Kardeşleri yazmaya 1879 da başladı. 1880 de şair Aleksander Puşkin in ölüm töreninde konuşmayı o yaptı. Petersburg Bilim ve Sanat Akademisi nin edebiyat bölümüne seçildi. Yaşamının son döneminde Petersburg yakınlarında küçük bir kasaba olan Staraya Russa da yaşadı. 9 Þubat 1881 de burada yaşamını yitirdi. Günümüzde de en çok okunan yazarlar arasında yer alır.

Eserlerinin içeriği ve etkisi

Eserlerinde iki dünya savaşı arasında yaşayan bir kuşağı rahatsız eden ahlaksal, dinsel, siyasal konuları etkileyici bir dil ve ustalıkla dile getirmiştir. Roman kahramanları genellikle kötü yaşam koşullarında yaşayan insanlardır. Bu roman kişileri birbirinden farklı uç düşüncelerle zamanın Rusya sını politik , sosyal ve ruhsal analizler yoluyla incelerler. Gözlemlerinin keskinliği, ayrıntılara verdiği önem, karmakarışık yaşamından çıkardığı sağlam karakterleri ve roman kurgulamadaki ustalığıyla Avrupa da ve ülkesinde kendisinden sonra gelen hemen tüm yazarlar üzerinde etkili oldu. Bunlar arasında Alman Edebiyatının önde gelen yazarlarından Hermann Hesse, Franz Kafka, Alman filozof Friedrich Nietzsche, Fransız yazar Marcel Proust ve Amerikalı yazar Ernest Hemingway yer alır. 20. yy yazarları arasında Dostoyevski kadar etkileri çok genis alanlara yayılmıs baska bir yazar yoktur ( çok az Dostoyevskiy karşıtı vardır : Vladimir Nabokov, Henry James, Joseph Conrad ve D.H Lawrence bunlar arasındadır). Batılı ülkelerin edebiyat ve düşün yaşamında önemli bir rol oynamıştır. Birçok aydın kendisini Varoluşçuluk akımının temel kaynaklarından biri sayar.

ÖzlüSözleri

"Evlenme-boşanma işi sırf kadınların elinde olsaydı, bir tek nikah sağlam kalmazdı."

"Kadın, her şeyi gören gözü bile aldatır."

"Her insan herkes karşısında her şeyden sorumludur."

"Bu dünyadaki en zor şey, kendi kendine sadık kalmaktır."

"Sevgi her zaman karşılık görür, kin de."

"Insanların birbirini tanıması için en iyi zaman, ayrılmalarına en yakın zamandır."

Anahtar Kelimeler
Dostoyevski, tolstoy, rus klasikleri, realizm, hristiyan
Benzer Kişiler

Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Sartre (Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Tolstoy (Kişiler) Büyük bir rus yazarıdır.

Çehov, Anton (Kişiler) Rus, modern kısa öyküler ve tiyatro yazarı.

Schopenhauer, Arthur (Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Charles Dickens (Kişiler) İngiliz yazar ve toplumsal eleştirmen.

Charles Bukowski (Kişiler) Eserlerinde genellikle toplum dışı insanları ve depresyonu konu alması ve alkolizme yakın bir hayat tarzını anlatmasıyla ünlü ABD li yazar.

Balzac, Honore de (Kişiler) Fransız romancı ve oyun yazarı

Aurelius, Marcus (Kişiler) Beş İyi Roma İmparatoru'ndan sonuncusudur ve önemli Stoacı filozoflardan biri olarak kabul edilir.

Kant, Immanuel (Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.

Seneka (Kişiler) Romalı düşünür, devlet adamı, oyun yazarı.

Tamamlayıcı Konular