Nietzsche

Nietzsche ve Özlüsözleri

1844 / Prusya, Röcken
1900 (56 yaşında) / Almanya, Wiemar

"Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Friedrich Wilhelm Nietzsche.

Din, ahlak, çağdaş kültür, felsefe ve bilim gibi konularda eleştiriler yazmıştır. Nietzsche nin etkileri felsefede, egzistenyalizm ve postmodernizm üzerinde olmuştur. O, değerlerin göreceliğini savunmuş, "iyi" ve "kötü" kavramlarına saldırmıştır.

Kıta felsefesinde ve analitik felsefede alternatif yollar göstermiştir. Yaşamı olumlama, bengi dönüş, anti platonizm; onun felsefesinin temel taşlarıdır.

Nietzsche, erken ölümü ve hastalığı nedeniyle, "ne ahlaksal idealini, ne de trajik şiirini gerçekleştirebilmiştir.

15 Ekim 1844 te doğmuştur. Babası Karl Ludwig Protestan Kilisesinde papazdı. Karl Ludwig; Friedrich Nietzsche nin annesi Franziska Oehler ile 1843 de evlenmişti. Doğumu Prusya Kralı IV. Friedrich Wilhelm in doğum gününe rastladığı için adı Friedrich Wilhelm olmuştu. (Nietzsche daha sonra ikinci adı "Wilhelm" i çıkardı.) Kız kardeşi Elisabeth,1846 da doğdu ve ondan sonra 1848 de Ludwig adında bir erkek kardeşi oldu. Babası Karl Ludwig in baş ağrılarına tanı konulamamamıştı. Daha sonra hızlı ilerleyen bir tümör olduğu saptandı fakat babası kör oldu ve öldü.(1849). Onun ölümünü Friedrich in erkek kardeşi Ludwig izledi (1850). Bu kayıp yüzünden annesi ve kız kardeşi ile birlikte Naumburg a taşındılar (1850). Böylece çocukluk yılları kadınların himayesinde geçti.

Ilk öğrenimini Bürgerschule de tamamladı. Orada Gustav Krug ve Wilhelm Pinder ile arkadaş oldu ve müzik de dahil pek çok konuda zekasını gösterdi. On üç yaşında ilk eserini yazdı.(1857). Ilk şiirini de takiben 1861 yılında kafasını kurcalayan varoluş soruları üzerine yazdı.

1858 yılında ünlü protestan okul Schulpforta yı kazandı. Orada Paul Deussen ve Carl von Gersdorff ile dost oldu. Şiir konusunda çalışmalarda bulundu. Müzikte kendini ilerletti. Üstün başarılar gösterdi ve öğrenimi esnasında da Antik Yunan ve Roma klasikleri ile tanıştı. Daha sonra teoloji ve klasik filoloji okumak için Bonn Üniversitesi ne gitti. Burschenschaft Frankonia grubuna üye oldu ve ilk sömestrden sonra okulu bıraktı. Inancını kaybetmesi üzerine annesi bu duruma çok öfkelenmişti. Bunda David Strauss un Life of Jesus kitabı da etkili olmuştu. Bununla birlikte hayat felsefesi yavaş yavaş oluşmaya başladı. Alkol alıyordu ve sık sık kavga ediyordu. Burnunun üzerindeki yara izi de o dönemde yaptığı bir düellodan kalmadır. Bonn Üniversitesi nden ayrıldı ve arkadaşı Friedrich Wilhelm Ritsch in peşinden Leipzig Üniversitesi ne gitti. Ölümüne sebep olan frengi hastalığını da yine bu dönemde bir genelevden kaptığı iddia edilir. Ayrıca bu dönemde Schopenhauer in eserleriyle de tanıştı. Eğitimine devam ederken de, Rheinisches Museum dergisinde yazıları yayınlanıyordu.

1866 yılında Schopenhauer ve Friedrich Albert Lange Geschichte des Materialismus ile tanıştı.

1869 yılında Wagner, Nietzsche yi, Tibschen e davet etti. Noel için gittiği Wagner lerde, ilk kitabı "Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik"i (Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu) yazmaya başladı.

Daha sonra Alpler e giden Nietzsche, Prusya vatandaşlığından çıkıp Isviçre vatandaşı olup Prusya ve Fransa savaşına gönüllü sıhhiye eri olarak katıldı (1870).

Savaşı Fransa kaybetti ve Nietzsche savaşta, difteri ve dizanteri hastalıklarına yakalanmıştır. Walter Kaufmann a göre burada Nietzsche, ölümüne sebep olan Sifilis e de yakalandı. Daha sonra Nietzsche Basel e geri döndü ve Üniversitede Homer ve Klasik Filoloji konularında dersler vermeye devam etti. Nietzsche burada Franz Overbeck ile de tanıştı. Overbeck, ölümüne kadar Nietzsche nin arkadaşı olacaktı.

Yine bu dönemde Afrikalı Spir ve meslektaşı Jacob Burckhardt, Nietzsche yi konferanslarıyla etkilemişlerdi. Nietzsche, ilk kitabı Müziğin Ruhundan Tragedya nın Doğuşu nu bitirdi ve 1872 de yayınlandı. Kitabı akademik çevrelerce beğenilmedi ve çok ağır eleştirilere maruz kaldı. 1872 ve 1876 yılları arasındaysa Nietzsche, Çağa Aykırı Düşünceler, dörtlemesini yayınladı. Dörtlemeyi yayınladıktan sonra Nietzsche, Paul Ree ve Hans von Bülov, Malthilda von Maysenburg gibi isimlerle tanışmıştır.

1878 de evlenme teklifi yaptığı bir kadından ret cevabı aldı. Daha sonra sağlık problemleri iyice arttı ve üniversiteden istifa etmek zorunda kaldı. Sağlığına uygun yer aradı. Nietzsche daha sonra Naumburg a ailesini görmeye geldi. Fakat kız kardeşi ile aralarındaki gerginlik sürüyordu. Daha sonra arkadaşı, öğrencisi ve sekreteri Peter Gast dan Basel e gelmesi için bir davet aldı. Gast ve Overbeck çok yakın arkadaşlarıydılar. Malwida von Meysenbug, Wagner olayında Nietzsche yi savunuyordu. Daha sonra Nietzsche bir müzik eleştirmeni olan Carl Fuchs ile iletişime geçti. Bu sürede edebi açıdan oldukça üretkendi. Yine bu dönemlerde Salome a aşık oldu. Salome, Nietzsche nin evlenme teklifini reddettikten sonra ilişkileri sona erdi. Nietzsche bu yüzden oradan ayrılıp Rapallo ya gitti.

1882 de Nietzschei Lou Salome ile buluştu. Nietzsche ve Lou Tautenburg da yaz ayını birlikte geçirdiler. Burada Paul aracılığıyla Lou ya evlenme teklifi yapan Nietzsche, red cevabıyla çok sarsıldı. Bundan sonra kış ayını geçirmek için Rapallo ya gitti ve eseri "Böyle Buyurdu Zerdüşt" ü burada on günde yazdı. Kitabı hiç tutulmadı ve sadece kırk adet basıldı. Bunlar da yakın arkadaşlar tarafından nezaketen satın alındılar. 1886 da editörü Ernst Schmeitzner den ayrıldı. Antisemitik görüşlerinden rahatsız olmaktaydı. [10] Daha sonra, "Iyinin ve Kötünün ötesinde", "Tragedya nın Doğuşu", "Insanca Pek Insanca", "Tan Kızıllığı", "Þen Bilim" eserleri üzerinde çalışmalar yaptı. 1886 lı yıllarda Meta von Salis, Carl Spitteler ve Gottfried Keller la tanıştı. 1886 da kardeşi Elizabeth, anti-semitik görüşleriyle tanınan Bernhard Förster la evlenip Nueva Germania yı bulmak için Paraguay a yerleşti. Nueva Germania bir Alman kolonisiydi. Bu iki kardeş bir daha Nietzsche hastalandığında görüşebileceklerdi.

Artık hastalığının daha da kötüleştiğinden şikayet ediyordu. Neredeyse yazamaz olmuştu. 1887 de Ahlak ın Soykütüğü Üzerine eserini bitirdi. Dostoyevski nin eserleriyle tanıştı ve çok etkilendi.

1886 yılında, Iyinin ve Kötünün ötesinde adlı eserini bitirdiğini, Güç Istenci eserini de yazmaya başladığını ilan etti. Ayrıca Deccal ve Putların Alacakaranlığı eserlerine de başladı.

Sağlığı bir süre düzeldi ve yaz ayını iyi geçirdi. 1888 den itibaren çalışmaları "kendi durumu" ve "kaderi" üzerine yoğunlaşmıştı. 44. doğum gününde, "Putların Alacakaranlığı" ve "Deccal" eserlerini de bitirdi. Aynı zamanda, "Ecce Homo" ve "Wagner Olayı" eserlerini yazmaya karar verdi.

3 Ocak 1889 da polis tarafından kargaşa çıkarmaktan tutuklandı. Gerçekte orada tam olarak ne olduğu bilinmiyor fakat söylentiler, Nietzsche nin kırbaçlanmakta olan bir ata sarıldığı ve ağlayarak onu korumaya çalıştığı, sonra yere yığıldığı üzerinedir. Aynı olay Dostoyevski nin romanı "Suç ve Ceza" nın I/5 bölümünde, Raskolnikov un da başına gelmiştir.

Bu olaydan sonra Nietzsche, "Mutsuz Mektuplar" olarak bilinen mektuplarını kaleme alıyor. Alman imparatorundan papalığa kadar pek çok yere mektup yazıyor.

3 Ocak ta Buckhard, Nietzsche nin mektuplarından durumunu anlıyor ve onu Basel de bir kliniğe yatırıyorlar. Daha sonra annesi onu "Jena" daki bir kliniğe nakil ettiriyor. Fakat doktorlar, Nietzsche nin durumunun umutsuz olduğunu bildiriyorlar. Annesi, mart ayında Nietzsche yi eve getirtiyor.

Bu süreçte, Nietzsche nin eserleri üzerindeki tahrif süreci başlıyor. önce arkadaşları tarafından, sonra Paraguay dan kocasının intiharı üzerine geri dönen kızkardeşi tarafından eserleri değiştiriliyor.

Nietzsche 1889 un başlarında sokakta yürürken birden yere düştü. Uzmanlara göre bunun sebebi "sifilis". Nietzsche nin semptomları beyin kaynaklı. Felsefcilere göre bu hastalık Nietzsche nin bazı eserlerindeki fikri tutarsızlığın da sebebi. Nietzsche, bir süre sonra zihinsel yetilerini tümüyle kabetti. Onbir yıl boyunca bitkisel denebilecek bir hayat sürdü. 25 Ağustos 1900 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Kızkardeşi ve arkadaşları onu, babasının kilisesinde yaktılar ve şöyle dua ettiler: "Ismin kutsal olsun, tüm kuşaklar için..."

ÖzlüSözleri

"Dünyada hicbirsey insani kin besleme duygusu kadar yipratamaz"

"Beni yıkamayan herşey beni güçlendirir"

"Ahlak, bireyin içindeki sürü içgüdüsüdür."

"Arzularımız o kadar şiddetlidir ki bazen birbirimizi parçalamak isteriz. Ama topluluk duygusu bizi durdurur. Lürfen not edin: İşte bu , neredeyse ahlakın tanımıdır."

"Ancak hepiniz beni inkar ettiğiniz zaman size dönmek isterim. Gerçekten, kardeşlerim, o zaman kaybettiklerimi başka gözlerle arayacağım. O zaman sizleri başka başka bir sevgi ile seveceğim."

"Başkaları yararına çok şey yapıldığı için dünya mükemmel değildir."

"Bu dahil bütün genellemeler yanlıştır."

"Biz arzulanana değil arzulamanın kendisine aşığızdır."

"Bir kez yürünmüş bir yola düşenlerin sayısı çoktur, hedefe ulaşan az."

"Bence hayatın kendisi gelişme içgüdüsü, idame içgüdüsü, güçlerin biriktirlmesi içgüdüsüdür: Güce yönelmenin olmadığı yerde çöküş vardır."

"Bizi farklı kılan şey, tarihte, doğada veya doğanın arkasında hiçbir Tanrı'yı tanımamamız değildir. Bizi farklı kılan, Tanrı diye hürmet edileni Tanrı'ya benzer bulmamamızdır."

"Yalan söyleyemeyen, gerçeğin ne olduğunu bilemez."

"Özgürlük diye böğürmeyi seversiniz hepiniz en çok; oysa ben, çevresinde çokca böğürme ve duman bulunan büyük olaylara inanmayı unuttum."

"Raslantı yeryüzünün en eski soyluluğu; geri verdim onu her şeye, her şeyi ben amaç tuksaklığından kurtardım."

"Dünyayı yitirmiş olan kendi dünyasını kazanır."

Anahtar Kelimeler
Nietzsche, nihilizm, ateizm, alman idealizmi, egzistenyalizm, postmodernizm, varoluşçuluk, Freud, Heidegger, Sartre, Foucault, Camus, Ayn Rand, Schopenhauer, Kant, Plato, anarşizm, faşizm, siyonizm, psikanliz, analitik psikoloji, hitler
Benzer Kişiler

Cioran, Emil (Kişiler) Filozof, deneme yazarı ve tanınmış 20. yy. retorik sentezcisidir.

Comte, Auguste (Kişiler) Fransız sosyolog, matematikçi ve filozoftur. Sosyolojinin babası olarak tanınır.

Schopenhauer, Arthur (Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Emerson (Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.

Spinoza (Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Sartre (Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

La Rochefoucauld (Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.

Derrida, Jacques (Kişiler) Edebiyat eleştirmeni ve dekonstruksiyonizm olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur.

Lichtenberg (Kişiler) Alman doğa bilimleri, astronomi ve matematik profesörü, yazar, eleştirmen.

Heidegger, Martin (Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Machiavelli (Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Jaspers, Karl (Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Montaigne, Michel de (Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Feuerbach, Ludwig (Kişiler) Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin ger­çek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.

Thomas Hobbes (Kişiler) Thomas Hobbes (1588 -1679). İngiliz felsefecisidir. Leviathan adlı çalışması, batı siyaset felsefesinin başucu eseri olmuştur.

Turan Dursun (Kişiler) 1990 yılında görüşlerinden dolayı öldürülen İslam bilimleri konusunda uzman aktivist - düşünür.

Kant, Immanuel (Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.

Camus, Albert (Kişiler) Varoluşçuluk ve absürdizm akımının öncülerinden biri olarak kabul edilen Fransız yazar ve filozoftur.

Kierkegaard (Kişiler) Varoluşçu filozofların ilki olarak kabul edilen Danimarkalı, teolog, şair ve yazar.

Abbagnano, Nicola (Kişiler) Önde gelen İtalyan varoluşçusu.

Freud, Sigmund (Kişiler) Avusturyalı ruh doktoru, psikanalizin kurucusu

Adler, Alfred (Kişiler) Bireysel psikoloji ekolünün kurucusu, Avusturyalı psikologdur.

Leibniz (Kişiler) Matematik, metafizik ve mantık alanlarında ileri sürdüğü yeni düşünce ve görüşleriyle tanınmaktadır.

Husserl, Edmund (Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.

Halil Cibran (Kişiler) Lübnan doğumlu ABD li şair ve yazar.

Ali Şeriati (Kişiler) İranlı Müslüman sosyolog, aktivist, düşünür ve yazar.

Foucault (Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

Bentham, Jeremy (Kişiler) İngiliz filozof, hukukçu ve toplum reformcusu. Modern utilitarizmin kurucusu kabul edilir.

Ayn Rand (Kişiler) Kurduğu objektivizm felsefesiyle tanınan düşünür-yazar.

Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Locke, John (Kişiler) Aydınlanma düşünürlerinden en çok etkilenen ve yaygın olarak "Liberalizmin Babası" olarak bilinen İngiliz felsefeci ve doktoru.

Tolstoy (Kişiler) Büyük bir rus yazarıdır.

Hegel (Kişiler) Diyalektik mantık ekolünün kurucusu Alman filozof.

Lukács, Georg (Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Francis Bacon (Kişiler) Ingiliz devlet adamı ve filozof.

Bakunin (Kişiler) Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve önemli düşünürlerden biridir.

Emma Goldman (Kişiler) 20. yüzyılın ilk yarısında ABD ve Avrupa da anarşist görüşün yayılmasında ve gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır.

Rudolf Rocker (Kişiler) Kropotkin ve Maletesta dan sonra Anarko-sendikalist hareketin en saygın isimlerinden biri olarak anılan kuramcı ve eylemci.

Kropotkin (Kişiler) Anarko komünist Rus yazar, anarşizm kuramcısı.

Hitler (Kişiler) Almanya'yı faşist söylemlerle 2. Dünya Savaşı'na sürükleyen ve milyonlarca insanın ölümüne neden olan devlet adamıdır.

Tamamlayıcı Konular

Ateizm (Konular) Tanrının olmadığını savunan ve dinleri reddeden görüş.

Din (Konular) Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum, diyanet

Anarşizm (Konular) Kişi özgürlüğünü amaç edinen, devlet, din ve kişi gibi tüm otoriteleri reddeden felsefi düşünce.

Asilik (Konular) Yasalara veya kişilere başkaldırıcı, karşı olma hali.

Asosyallik (Konular) Sosyal olmamak, genel kabul görmüş kuralların dışında hareket etmek.

Baskı (Konular) Hak ve özgürlükleri kısıtlayarak zor altında bulundurma durumu, tahakküm.

Devrimcilik (Konular) Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik yapma.

Faşizm (Konular)

Irkçılık (Konular) İnsanların toplumsal özelliklerini biyolojik, ırksal özelliklerine indirgeyerek bir ırkın başka ırklara üstün olduğunu öne süren öğreti.