Ingarden, Roman

Ingarden, Roman ve Özlüsözleri

1893 / Polonya, Krakow
1970 (77 yaşında) / Polonya, Krakow

Husserl’in fenomenolojik yönteminden yararlanarak edebiyat ve sanat yapıtlarını açıklamaya çalışmıştır.

Husserl’in öğrencisi olan Ingarden, önce Lemberg’de, 1945’te de Krakow’da felsefe profesörü oldu. Sanat konusunda geliştirdiği ayrıntılı görüşleriyle Polonyalı sanatçılar üzerinde etkili oldu.

II. Dünya Savaşı sırasında Ingarden, Almanca yazarken, Polonyaca yazı yazmaya geçerek bir dayanışma jesti yaptı. Ancak bunun sonucunda son zamanlara kadar büyük eserleri geniş bir felsefe topluluğu tarafından farkedilmedi. Ingarden, Edmund Husserl bünyesinde eğitim gördü ve ontoloji, epistemoloji, estetik ve aksiyoloji gibi çeşitli alanlarda fenomenoloji geliştirdi.

Ingarden, pozitivizm ve tarihselcilik ve psikoloji de dahil olmak üzere her tür göreceliğe yönelmek için elzemdi. Değerlerin gerçekliği için onları savundu ve onları toplumsal değerleri baltalayan bir perspektif olarak eleştirdi. Bununla birlikte, Ingarden, estetikteki, özellikle sanat eserinin ontolojisine ve estetik değerlerin durumuna ilişkin çalışmaları nedeniyle en iyi bilinmektedir ve fenomenolojik estetiğin kurucusu olmakla alakalıdır. Eser Edebi Eser, edebiyat teorisinde olduğu kadar felsefi estetiğinde de etkili olmuştur.

Ingarden’e göre sanat yapıtları, Husserl’in kullandığı anlamda yönelinmiş nesnelerdir; sanatçının kullandığı ham malzemeye verdiği biçim, onun saf bir bilinç ediniminden çıkar. Bu nesneler, başka türden gerçek şeylerden farklı olarak yalnızca izleyicinin estetik yaşantısında somutlanır. Bu görüşü özellikle edebiyat, müzik ve sinema sanatlarına uygulayan Ingarden, bu alanlardaki sanat yapıtlarının tabakalar oluşturan varlık yapıları üzerinde durur. Bu çerçevede özellikle sinema yapıtlarının karmaşık yapılarına yaklaşımı dikkati çeker.

Genel felsefe görüşü içinde, Husserl’in transandantal idealizmiyle hesaplaşan Ingarden, hem gerçek nesnelerin, hem de yönelmişliğin konusu olan nesnelerin bağımsız varlıklar olarak eşit konumda olduğunu savunmuştur. Başlıca yapıtları arasında Das literarische Kunstwerk (1931; Edebi Sanat Yapıtı), Lehçe yazdığı Dünyanın Varlığı Üzerine Tartışma (1947-48), Time and Modes of Being (1963; Zaman ve Varlık Tarzları), Vom Erkennen des literarischen Kunstwerks (1968; Edebi Sanat Yapıtının Bilinmesi) ve Über die Verantwortung (1970; Sorumluluk Üzerine) sayılabilir.

ÖzlüSözleri

Anahtar Kelimeler
Ingarden, Roman, Husserl, fenomenoloji, transandantal idealizm, polonya, ontoloji, epistemoloji, estetik, aksiyoloji
Benzer Kişiler

Elif Şafak (Kişiler) Kitapları otuzdan fazla dile çevrilmiş çok satan romanların sahibi Türk yazar.

Ferguson, Adam (Kişiler) Politik ekonomiyi ahlaki felsefeye bağlayan bağları sıkılaştırmaya çalışan bir ahlak bilimi uzmanıdır.

Husserl, Edmund (Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.

Heidegger, Martin (Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Abbagnano, Nicola (Kişiler) Önde gelen İtalyan varoluşçusu.

Sartre (Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Parmenides (Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Dewey, John (Kişiler) Aletçilik olarak bilinen felsefe akımının kurucusu ünlü Amerikan filozof ve eğitim teorisyeni.

Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Schiller, Ferdinand (Kişiler) İngiliz Pragmacılığının en önde gelen savunucularındandır.

Sokrates (Kişiler) Yunan Felsefesinin kurucularındandır

Foucault (Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

Thomas Aquinas (Kişiler) Bilgi felsefesi, metafizik, siyaset ve ruhun ölümsüzlüğü konularındaki yorumlarıyla skolastik düşünceye önemli katkılar sağlamış keşiş ve filozof.

Berkeley, George (Kişiler) Dünyada yalnızca ruhların ve bu ruhların idelerinin varolduğunu, buna karşılık maddenin varolmadığını öne süren İngiliz düşünür.

Bergson, Henri (Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

James, William (Kişiler) Charles Sanders Peirce ve John Dewey ile birlikte pragmacılık görüşünün kurucuları arasında gösterilen Amerikalı ruhbilimci ve felsefeci.

Tamamlayıcı Konular

Voo Voo (Müzik) 1985 yılında kurulmuş olan Polonyalı bir jazz-rock grubudur.

Nim stanie się tak (Voo Voo)

Flota zjednoczononych sił, Przystanek Woodstock 2009 (Voo Voo)

Güzellik (Konular) Estetik bir zevk, coşku, hoşlanma duygusu uyandıran nitelik.