Wittgenstein

Wittgenstein ve Özlüsözleri

1889 / Avusturya
1951 (62 yaşında) / İngiltere

Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Tam adı, Ludwig Josef Johann Wittgenstein.

Ölümünden sonra, defterlerinden, makalelerinden ve ders notlarından seçilmiş birçok yazısı yayınlanmış olmasına rağmen, hayatı boyunca yayınladığı tek kitap, 1921 de Cambridge de Bertrand Russell ın gözetimi altında bir öğrenciyken yayınlanan Tractatus Logico-Philosophicus isimli eserdir. Kendisine doktorasını sağlayan Tractatus un yayınlanmasıyla felsefenin bütün problemlerini çözdüğüne inanmış, çalışmalarını bırakmış ve ilkokul öğretmenliği, bir manastırda bahçıvanlık ve kızkardeşinin Viyana daki evinin mimarlığı gibi çeşitli işlerle ilgilenmiştir. Buna mukabil, 1929 da, Cambridge e dönerek bir öğretim görevi üstlenmiş ve önceki çalışmalarını gözden geçirmiştir. Zirvesine, ölümünden sonra yayınlanan ikinci eseri Felsefî Soruşturmalar da ulaşan yeni bir felsefî yöntem ve lisan anlayışı geliştirmiştir.

Erken dönem çalışmaları, büyük ölçüde Russell ın mantık çalışmaları, Alman felsefeci Gottlob Frege ile olan kısa süreli bir öğrenim ve Arthur Schopenhauer den etkilenmiştir. Tractatus yayınlandığında, Viyana Çevresi adını almış pozitivist grup üzerinde hayli etki yaratmıştır. Bununla beraber, Wittgenstein kendini bu okuldan saymamış ve mantıksal pozitivizm in Tractatusla ilgili olarak ciddi yanlış anlamalar taşıdığını ifade etmiştir.

Her iki dönem eserleri de Analitik Felsefe, bilhassa Lisan Felsefesi, Zihin Felsefesi ve Hareket Teorisi nin gelişimi üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Wittgenstein ın metodunu sürdüren öğrencileri ve çalışma arkadaşlarından Gilbert Ryle, Friedrich Waismann, Norman Malcolm, G.E.M. Anscombe, Rush Rhees, Georg Henrik von Wright ve Peter Geach sayılabilir. Wittgenstein dan etkilenen çağdaş felsefeciler arasında James Conant, Michael Dummett, Peter Hacker, Stanley Cavell ve Saul Kripke bulunur.

Mantık dersleri, aldığı notlar ve yazdığı felsefi pek çok metnin yanında, Türkçe de de Nisan yayınlarından bir çevirisi bulunan Zettel isimli, kişisel gündelik notlarının toplandığı eser oldukça önem taşımaktadır. Bu eserde, Avusturyalı filozof, mantık profesörü Wittgenstein dan öte, gerçek anlamıyla düşünen ve keşfeden bir insanı, handiyse meraklı bir çocuğu görürüz. Wittgenstein başkasının derinlikleriyle oynamamak gerektiğini ve herkesin acısının kendine olduğunu da burada aldığı notlarda aktarmıştır.

Modern zamanların çileci,kavgacı ve doğrucu dervişi.O herşeyden önce bir hakikat avcısı ve gerçek sorgulayıcısıdır.Modernizmin puslu ve bulanık ortamlarında yer yer yıkılıp kalsa da evrensel doğrulardan vazgeçmemiştir.anlamın gruplararası bir kullanım olduğunu ,kişinin de bu olumsuz durumda şişedeki sinek gibi sıkışıp kalmışlığının ancak felsefece yol göstermeyle ( dil oyunlarının anlaşılması ) kurtulanabileceğini işaret etmiştir.

Tıbben, otizmin bir türü olan asperger teşhisiyle değerlendirilen düşünür, Avrupanın sayılı zenginlerinden biri olmasına rağmen bu şaşaalı hayata yüz çevirmiş ve hayat anlayışının gereği olarak mistik kristalleşmeler denebilecek yoksunluğu,yalnızlığı ve çileyi seçmiştir.

Avusturya da kız kardeşi için yaptırdığı bir ev vardır. Bu evde Wittgenstein kendisi için bir mekan yaratma üzerine sorgulanımlarını nihayete erdirmiş, mimari üzerine tüm öngörüsünü ortaya koyduğu gibi, mekan yaratımı üzerine yepyeni fikirlere girişmiştir.

ÖzlüSözleri

"Demokrasi insanları sayar, halbuki onları tartmak gerekir."

"Bir insan kilitli olmayan, ama içeriye doğru açılan bir kapıyı boyuna itiyor, çekmek aklına gelmiyorsa, odada hapistir."

Anahtar Kelimeler
Wittgenstein, analitik felsefe, epistemoloji, Gottlob Frege, Goethe, Kierkegaard, Dostoyevski, Moore, Spengler, Boltzmann, Karl Kraus, Adolf Loos, Sraffa, Weininger, Russell, Schopenhauer, Spinoza, Tolstoy, Rogers Albritton, Bertrand Russell, G. E. Moore, Frank P. Ramsey, Vienna Circle, Rudolf Carnap, Alan Turing, G. E. M. Anscombe, Peter Geach, Barry Stroud, John McDowell, Daniel Dennett, Cora Diamond, Gilbert Ryle, Saul Kripke, John Searle, Hans Sluga, Peter Hacker, Ian Hacking, Stephen Toulmin, Quentin Skinner, Paul Feyerabend, Jean-François Lyotard, Richard Rorty, Jules Vuillemin
Benzer Kişiler

Lichtenberg (Kişiler) Alman doğa bilimleri, astronomi ve matematik profesörü, yazar, eleştirmen.

Schopenhauer, Arthur (Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Arda Denkel (Kişiler) Üniversitede mimarlık okumasına rağmen, Oxford'da felsefe doktorası yapmış ülkemizdeki önemli felsefecilerden biridir.

Dewey, John (Kişiler) Aletçilik olarak bilinen felsefe akımının kurucusu ünlü Amerikan filozof ve eğitim teorisyeni.

Schiller, Ferdinand (Kişiler) İngiliz Pragmacılığının en önde gelen savunucularındandır.

Sokrates (Kişiler) Yunan Felsefesinin kurucularındandır

Heidegger, Martin (Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Sartre (Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Ingarden, Roman (Kişiler) Husserl’in fenomenolojik yönteminden yararlanarak edebiyat ve sanat yapıtlarını açıklamaya çalışmıştır.

Foucault (Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

Thomas Aquinas (Kişiler) Bilgi felsefesi, metafizik, siyaset ve ruhun ölümsüzlüğü konularındaki yorumlarıyla skolastik düşünceye önemli katkılar sağlamış keşiş ve filozof.

Berkeley, George (Kişiler) Dünyada yalnızca ruhların ve bu ruhların idelerinin varolduğunu, buna karşılık maddenin varolmadığını öne süren İngiliz düşünür.

Bergson, Henri (Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

James, William (Kişiler) Charles Sanders Peirce ve John Dewey ile birlikte pragmacılık görüşünün kurucuları arasında gösterilen Amerikalı ruhbilimci ve felsefeci.

Voltaire (Kişiler) Fransız devrimi ve aydınlanmasına büyük katkısı olmuş yazar.

Hegel (Kişiler) Diyalektik mantık ekolünün kurucusu Alman filozof.

Mevlana, Celaleddin-i Rumi (Kişiler) Islâm ve tasavvuf dünyasında tanınmış Iranlı şair, düşünce adamı ve Mevlevi yolunun öncüsüdür.

Novalis (Kişiler) Alman romantizminden şair ve filozof.

Schiller, Friedrich (Kişiler) Romantik felsefe akımının önemli düşünürü, şair, oyun yazarı ve tarihçi.

Humboldt, Wilhelm (Kişiler) Dilbilimin gelişmesine yaptığı katkılarla 20. yüzyılda büyük önem kazanan Alman dil uzmanı, düşünür, diplomat ve eğitim reformcusudur.

Kierkegaard (Kişiler) Varoluşçu filozofların ilki olarak kabul edilen Danimarkalı, teolog, şair ve yazar.

Lukács, Georg (Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Jaspers, Karl (Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Dostoyevski (Kişiler) Kimilerine göre tüm zamanların en büyük romancısı sayılan 19. yüzyıl Rus yazarıdır.

Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Russell, Bertrand (Kişiler) Nobel ödüllü, İngiliz filozofu, mantıkcı, matematikçi, tarihçi, yazar, sosyal eleştirmen, siyasi aktivist.

Cioran, Emil (Kişiler) Filozof, deneme yazarı ve tanınmış 20. yy. retorik sentezcisidir.

La Rochefoucauld (Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.

Locke, John (Kişiler) Aydınlanma düşünürlerinden en çok etkilenen ve yaygın olarak "Liberalizmin Babası" olarak bilinen İngiliz felsefeci ve doktoru.

Nietzsche (Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Tolstoy (Kişiler) Büyük bir rus yazarıdır.

Spinoza (Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Machiavelli (Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Santayana, George (Kişiler) Estetik, kurgusal felsefe ve edebiyat eleştirisine önemli katkıları olmuş İspanyol-ABD’li filozof ve yazar.

Leibniz (Kişiler) Matematik, metafizik ve mantık alanlarında ileri sürdüğü yeni düşünce ve görüşleriyle tanınmaktadır.

Çehov, Anton (Kişiler) Rus, modern kısa öyküler ve tiyatro yazarı.

Charles Dickens (Kişiler) İngiliz yazar ve toplumsal eleştirmen.

Montaigne, Michel de (Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Tamamlayıcı Konular